Çin’den üretici nasıl bulunur, güvenilir olduğu nasıl anlaşılır?

Başlangıçta en sık kullanılan iki yol B2B pazaryerleri ve fuarlardır. Alibaba.com gibi firmalar arası satış yapılan pazaryerlerinde ürün adıyla arama yapıp kısa sürede çok sayıda firmaya ulaşabilirsiniz. Fuarlar ise ürünü elinize alıp firmayla yüz yüze konuşma imkânı verir.

Çin’in en büyük genel ticaret fuarı Kanton Fuarı’dır (China Import and Export Fair). Yılda iki kez, her seferinde üç aşamada yapılır. 2026 sonbahar dönemi 15–19 Ekim, 23–27 Ekim ve 31 Ekim – 4 Kasım tarihlerindeydi. Ev eşyası ve hediyelik ürünler ikinci aşamada, oyuncak, bebek ürünleri, moda ve sağlık ürünleri üçüncü aşamada yer aldı. 2027 ilkbahar tarihleri henüz resmî olarak duyurulmadı; gitmeyi düşünüyorsanız fuarın sitesinden takip edin.

Hangi yolu seçerseniz seçin ilk listeyi geniş tutun ve hemen fiyat konuşmayın. Önce firmanın ne ürettiğini, hangi pazarlara sattığını ve sizin ürününüze benzer bir işi daha önce yapıp yapmadığını öğrenin.

İlk yazışmalar da size çok şey anlatır. Teknik sorularınıza net ve tutarlı cevap veren, bilmediği bir konuda bilmiyorum deyip araştırıp dönen bir firmayla çalışmak çok daha kolaydır. Cevapları tek bir tabloda toplayın; birkaç firmadan sonra hangisinin ürününüzü gerçekten anladığı kendiliğinden ortaya çıkar.

Bunu anlamanın en hızlı yolu işletme ruhsatına (business license) ve resmî sicile bakmaktır. Aracı yani ticaret şirketiyle çalışmak tek başına yanlış değildir; küçük siparişlerde ve birden fazla ürün tedarik ederken işinizi kolaylaştırabilir. Önemli olan bunu bilmeniz, çünkü kalite sorunu çıktığında muhatabınızın üretimi doğrudan değiştirebilecek kişi olup olmadığı fark yaratır.

Çin’deki her şirketin 18 karakterli bir birleşik sosyal kredi kodu (unified social credit code) vardır; bu kod şirketin vergi numarası olarak da kullanılır. Ruhsatta faaliyet alanında (business scope) üretim yazıp yazmadığına ve şirket adının sizinle yazışan firmayla aynı olup olmadığına bakın.

Bu bilgileri Çin’in resmî şirket sicili olan Ulusal Kurumsal Kredi Bilgi Yayın Sistemi’nde (gsxt.gov.cn) karşılaştırabilirsiniz. Sicilde şirketin adı, türü, faaliyet alanı, adresi, sermayesi ve yasal temsilcisi yer alır. Site yurt dışından yavaş açılabilir; o durumda görüntülü görüşme ve fabrika ziyareti daha da önemli hâle gelir.

Görüntülü görüşmede üretim hattını, ürününüze benzer işlerin yapıldığı bölümü ve depoyu göstermelerini isteyin. Mümkünse fabrikayı yerinde görün ya da bağımsız bir denetim firmasına fabrika denetimi yaptırın.

Çünkü fotoğraflar ve teknik bilgiler aynı görünse de ürünler aynı çıkmaz. En az iki üç tedarikçiden numune isteyip aynı ölçü, malzeme ve ambalaj beklentisiyle yan yana karşılaştırın. Numune bedeli ödemek normaldir; bazı firmalar sipariş verirseniz bu bedeli siparişten düşer, bunu baştan sorun.

Onayladığınız numuneyi referans numune olarak saklayın ve seri üretimin bu numuneye göre kontrol edileceğini yazılı olarak belirtin. Ölçü, malzeme, renk ve ambalajı tek tek yazdığınız bir ürün dosyası bu karşılaştırmayı çok kolaylaştırır.

Ürününüz çocuklar için tasarlanmışsa ABD’de Çocuk Ürünü Sertifikası (Children’s Product Certificate, CPC) gerekir. Bu sertifika, ABD Tüketici Ürünleri Güvenliği Komisyonu’nun (CPSC) kabul ettiği bağımsız bir laboratuvarın test sonuçlarına dayanır ve ithalatçı olarak sizin düzenlemeniz gerekir.

Çocuk ürünü olmayan ama bir CPSC kuralına tabi olan ürünler için de Genel Uygunluk Sertifikası (General Certificate of Conformity, GCC) gerekir. 8 Temmuz 2026’dan itibaren bu sertifikaların ABD gümrüğüne (CBP) elektronik olarak bildirilmesi zorunlu. Amazon da 3 Eylül 2025’ten beri ABD mağazasında çocuk oyuncakları için onaylı bir test ve belgelendirme kuruluşundan yıllık test veya belge doğrulaması istiyor.

Bu yüzden üreticiye bu ürün için daha önce ABD’ye yönelik test yaptırıp yaptırmadığını, raporun hangi ürüne ve hangi tarihe ait olduğunu sorun. Başka bir ürünün ya da başka bir müşterinin raporu sizin ürününüzü kapsamaz.

Teslim şartı, malın hangi noktada size geçtiğini ve masrafları kimin üstlendiğini belirler. Uluslararası Ticaret Odası’nın (ICC) Incoterms 2020 kurallarında EXW, satıcının malı anlaşılan yerde teslim etmesidir; sonrası alıcıya aittir. FOB’da risk, mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. DDP ise satıcıya en fazla sorumluluğu yükler. Aynı birim fiyat, farklı teslim şartında çok farklı bir maliyet demektir.

Ödeme aşamalarını da sipariş öncesi yazıya dökün: ne kadarının üretim başlarken, ne kadarının kontrol sonrasında ödeneceği belli olsun. Kalan ödemeyi sevkiyat öncesi kontrolün sonucuna bağlamak, sorun çıktığında elinizde bir dayanak bırakır.

ABD tarafında 2.500 doları aşan gönderiler için resmî giriş (formal entry) gerekir ve bu girişler gümrük teminatı (customs bond) ister. Beyannameyi kendiniz verebilir ya da lisanslı bir gümrük müşaviri görevlendirebilirsiniz. Eskiden 800 doların altındaki gönderilere tanınan gümrük muafiyeti (de minimis) Çin için Mayıs 2025’ten, tüm ülkeler için Ağustos 2025’ten beri askıda. Numune gönderilerinde bile gümrük vergisi çıkabileceğini hesaba katın.

Üretim bittiğinde, mal yola çıkmadan önce bir sevkiyat öncesi kontrol (pre-shipment inspection) yaptırın. Kontrolör bütün ürünlere değil, partiden rastgele seçilen bir örnekleme bakar. Kaç ürüne bakılacağı ve kaç kusurun kabul edileceği genellikle AQL (kabul edilebilir kalite seviyesi) tablolarıyla belirlenir. Bu tabloların dayandığı ISO 2859-1 standardının yeni sürümü 2026’da yayımlandı.

Kontrol listesini kendiniz hazırlayın: referans numuneyle karşılaştırma, ölçüler, işlev testi, etiket ve barkod, koli içi adet. Sonuç raporu gelmeden kalan ödemeyi yapmayın; rapordaki her bulguyu üreticiyle yazılı olarak kapatın.